Խմած մկան պայմանը

Մի գիժ մուկ վախից փախչում է մառան, ելնում նստում գինու կարասի պռնկին, հոտ է քաշում թե չէ, քեֆը լավանում է, ընկնում է ուղիղ գինու մեջ։ Խեղճ մուկը, խեղտվելով, աղաչում է աստծուն․

-Աստվա՛ծ ջան, էս ի՞նչ կրակի մեջ գցեցիր ինձ։ Հիմա ես էս կարասի մեջ պիտի խեղտվե՞մ։ Ուրեմն ես մի կատվի բաժին էլ չարժե՞մ։ Լավ չէ՞ր կատուն ինձ ուտեր, քան թե անտեղի կորչեի էս կարասի մեջ։

Էդ ասելն էր, որտեղից-որտեղ մի չալ կատու է հայտնվում ու կարասի պռնկից ձայն տալիս․

-Հիմա որ քեզ կարասից հանեմ, կթողնե՞ս քեզ ուտեմ։

-Ո՞ւր է, է՜։ Էդպիսի մի լավություն արա, քո լավության տակից դուրս կդամ։

Կատուն թաթը գցում է, մկանը կարասից հանում, դնում է մի կողմ, որ մի քիչ չորանա։

Մուկ դու մուկ, պո՜ւկ,  փախչում է մտնում ծակը։ Կատուն վիզը ծռում է, նայում է, նայում ու ասում․

-Բա ի՞նչ եղավ մեր  սուրբ պայմանը։

-Դու էլ բան ասիր, Խմած ժամանակ մի բան էր ասինք, կրակն ընկա՞նք։

 

Պռունկ- եզր, ծայր, շուրթ, բերան

Հայկական զարդանախշեր

Հայկական տարազի յուրահատկություներից են ընտրված գույները և զարդանախշերը։Այս երկու բնորոշիչներով կարելի է նաև նկարագրել հայկական գորգերը։ Տարազային համալիրը, բաղկացած է մի քանի մասերից, որոնք լրացնում են մեկը մյուսին՝ կապվում իրար հետ զարդարման միջոցով։ Տարազային զարդանախշերը մենք հանդիպում ենք հայկական գորգերում և զգեստներում։ Ամենահայտնի և տարածված զարդանախշը խաչի սիմվոլն է, որը ունի շատ մեծ պատմություն։ Այս զարդանախշին հանդիպում ենք շատ ժողավուրդների մոտ։ Ոսումնասիրողների  մի խումբ, խաչը դիտարկում է որպեզ արևի  սիմվոլ։Բացի խաչահիմք զարդանախշերից գորգագործության մեջ և տարազային հագուստում, բազմաթիվ են հայերեն մեծատառ <<Տ>> հիշեցնող զարդանախշը։ Այս զարդանախշը դասվում է վիշապ հիշեցնող սիմվոլների դասին։ Գորգային զարդանախշերում և կենաց ծառը գրավում է առաջնային տեղ։ Այսպիսով, հայկական կիռարման արվեստի  մաս կազմող, սակայն իրենց նշանակությամբ ծիսական երկու իրերի՝,  տարազում և գորգերում առկա՛ են նույն զարդանախշերի մի ամբողջություն, որը խոսում է ավանդություները պահպանելու, սերնդներին փոխանցնելու կարևոր գաղափարների մասին։View the embedded image gallery online at: https://bestofarmenia.com/en/dir...120000.

 

 

Հորինուկ՝ դդումի մասին

Մի օր, այգեպանն դդումի սերմը ցանեց և մի դդում դուրս եկավ հողից։ Նա շատ գեղեցիկ էր։ Դդումը ուներ մի ընկեր, որը նույնպես դդում էր։ Նրանք լավ ընկերներ էին։ Մի օր, երբ դդումը և իր ընկերը խաղում էին, մեկ էլ այգեպանը պոկեց դդումի ընկերոջը և տարավ։ Նրանք շատ տխրեցին, որ հեռանում էին իրարից։ Բայց այգեպանն մի դդումի սերմ էլ է ցանում։ Իսկ երբ հողից դուրս է գալիս  այդ դդումը, դդումը՝, որը մնացել էր մենակ, շատ է ուրախանում, որ այլևս մենակ չէ և կարող է զրուցել և ընկերություն անել։

Շաշ հյուրը

ՄԻ անգամ մի մարդ հյուր է գնում ընկերոջ տուն։ Ուտում է, խմում, իրիկնադեմին վեր է կենում, որ տուն գնա։Մեկ էլ նայում է տեսնում՝ երկինքը տրաքեց, ու մի անձրև սկսեց, ոնց որ ջրհեղեղ։

-Պահո՜, էս ի՞նչ փորձանք էր, ո՞նց եմ տուն գնալու,- ասում է էս հյուրը։

Տանտերը տեսնում է, որ ճար չկա, ասում է․

-Լավ, ա՛յ ընկեր, էս անձրևին ո՞նց էս գնալու տուն, գիշերը մեր տանը մնա,

էլ ո՞ր օրվա ընկերներն ենք։

Վերջը հյուրը համաձայնում է։Տանտերն ու կինը գործով են ընկնում։ Մեկ էլ նայում են, տեսնում՝ հյուրը չկա։

Քիչ ժամանակ անց անց մեկ էլ ես հյուրը  թիջված, ջուր դարձած ներս մտավ։

-Ա՜յ մարդ, տունդ շինվի, էս անձրևին ո՞ւր էիր գնացել։

-Գնացի՝ տնեցիներին ասեմ, որ անձրևի պատճառով գիշերս ձեր տանն եմ մնալու։

 

շաշ-հիմար, միամիտ

գիշերս- այս գիշեր

 

Փորձել բացատրել արտահայտությունները։

Երկինքը տրաքեց—կայծակ զարկեց, ամպերը որոտացին։

Ճար չկա— ելք չկա, հնար չկա։

Գործով են ընկնում—մոռանում են, չեն հիշում։

Ջուր դարձած—թրջված, ջրված։

 

Հեքիաթից դո՛ւրս գրել այն նախադասությունը, որով կարող ես ապացուցել հյուրի շաշ լինելը։

-Գնացի՝ տնեցիներին ասեմ, որ անձրևի պատճառով գիշերս ձեր տանն եմ մնալու։

 

Շաշ հյուրին Նոր տարին տոնելու հրավիրի՛ր, բայց զգուշացրո՛ւ…

-Որ գնաս տո՛ւն, էլ հետ չգաս։

 

Շաշ հյուրը հեռագիր է ուղարկում տուն։

-Սիրելի իմ ընտանի՛ք, այսօր ես մնալու եմ ընկերոջս տանը։ -Եթե չգամ, չանհանգստանա՛ք։ -Իսկ եթե գալու լինեմ, կգամ տուն, կզգուշացնեմ, նորից հետ կդառնամ։

 

Ականջիտ օղ արա՛։

Գնդակը մեծ, տակը՝ դատարկ։

Ինչ լինի մարդուն՝ իր խելքից է։

Երգող ոսկորը

Լինում է, չի լինում, մի վարազ։ Նա ոչնչացնում էր դաշտերը և պատառ-պատառ անում մարդկանց։ Մի օր թագավորը հրամայեց, թե ո՞վ սպանի վարազին, իր աղջկան կննության կտա նրան։ Մի մարդ ուներ երկու որդի։ Ավագը որդին՝  խելացի էր ու խորամանկ, իսկ կրտսեր որդին՝ բարի էր ու հիմար։ Ավագ որդին որոշում է երեկոյան գնալ և սպանել վարազին, իսի կրտսերը որոշում է առավոտյան գնալ։ Կրտսերը, երբ գնում է անտառ, նա մի մարդու է տեսնում։ Մարդը ասում է․

-Վերցրո՛ւ այս աղեղը, նա քեզ պետք կգա։

Նա վերցնում է աղեղը և առաջ գնում։ Նա հանդիպում է վարազին, որը ջղայնացած հարձակվում է նրա վրա։ Նա աղեղը խրում է նրա փորը։ Նա որսը վերցնում է, որ տանի թագավորի մոտ։  Նա տեսնում է, որ իր եղբայրը մի տան մեջ քեֆ է անում և որոշում է միքիչ էլ  ինքն քեֆ անի։Նրանք որոշում են, որ  երեկոյան որսը տանեն թագավորի մոտ։ Երբ նրանք գնում են կամրջի մոտով, մեկել ավագ եղբայրը կրտսերին ասում է․

-Դու առաջ գնա, ես կգամ։

Այդ ժամանակ ավագ եղբայրը կրակում է կրտսեր եղբորը։ Նա նրան թաղում է կամրջի տակ, իսկ նրա որսը վերձնում և գնում է թագավորի մոտ։ Թագավորը իր աղջկան կննության է տալիս ավագ որդուն։ Մի օր, մի հովիվ կամրջի մոտով քայլում էր, մի շվի գտավ։ Նա ուզում էր շվին փչել, բայց շվին  ինքնուրույն էր փչում։ Ա՜խ սիրելի իմ հովիվ, լսիր երգս թախծալի, եղբայրս սպանեց ինձ և թաղեց կամրջի տակ։ Հովիվը տանում է թագավորի մոտ։ Թագավորը լսում է և հրամայում, որ ավագ եղբորը գցեն պարկի մեջ կենդանի,իսկ հետո գցեն ջրի մեջ։ Իսկ կրտսեր եղբոր ոսկորները դնեն դագաղի մեջ։

 

Կարմիր գլխարկը

Լինում է, չի լինում, մի աղջիկ է լինում։ Նրա ծննդյան օրը, իր մայրիկն մի կարմիր գլխարկ է նվիրում։ Աղջիկը շատ էր սիրում իր կարմիր գլխարկը և երբեք չէր հանում իր գլխից։ Այդ պատճառով, բոլորը աղջկան անվանում էին՝ Կարմիր գլխարկ։ Մի օր մայրիկն ասում է․

-Կարմիր գլխարկ, այս կարկանդակները և գինին տար տատիկիտ։ — Թող ուտի, որ շուտ լավանա։

Կարմիր գլխարկը ճանապարհ է ընկնում։ Անտառով անցնելիս, նա հանդիպում է գայլին։ Գայլն ասում է․

-Այդ ո՞ւր ես գնում, Կարմիր գլխարկ։

Աղջիկը պատասխանում է․

-Տատիկիս մոտ, նա հիվանդացել է։ — Նրան կարկանդակներ և գինի եմ տանում։

Կարմիր գլխարկը ճանապարհը շարունակում է։ Իսկ գայլը, այդ ժամանակ կարճ ճանապարհով շտապում է տատիկի տուն։ Գայլը հասնելով տատիկի տուն, կուլ է տալիս տատիկին և պարկում նրա անկողնում։ Կարմիր գլխարկը հասնում է տատիկի տուն և ներս մտնում։ Կարմիր գլխարկը զարմանաովի հարցեր էր տալիս։

Աղջիկը հարցնում է․

-Տատի՛կ, տատի՛կ, ինչո՞ւ են քո ականջները այդքան մեծ։

Տատիկն պատասխանում է․

-Որ քեզ լավ լսեմ թոռնիկս։

-Տատի՛կ, տատի՛կ, ինչո՞ւ են քո ձեռքերը այդքան մեծ։

-Որ քեզ լավ գրկեմ, թոռնիկս։

-Տատի՛կ, տատի՛կ, ինչո՞ւ են  քո աչքերը այդքան մեծ։

-Որ քեզ լավ տեսնեմ թոռնիկս։

Տատի՛կ, տատի՛կ, ինչո՞ւ է քո բերանը այդքան մեծ։

-Որ քեզ լավ կուլ տամ թոռնիկս։

Գայլը անմիջապես վեր է թռչում անկողնուց և կուլ տալիս աղջկան։ Այդ ժամանակ տան կողքով անցնող որսորդները, լսելով աղջկա ձայնը, ներս են վազում և գայլի փորը մկրատով բացելով ազատում են տատիկին և Կարմիր գլխարկին։ Այդ ժամանակ Կարմիր գլխարկը հասկացավ, որ պետք չէ շեղվել ճիշտ ճանապարհից։

 

Յոթ ագռավ

Լինում է, չի լինում, մի մարդ է լինում։ Նա ունենում է յոթ տղա։ Նա շատ էր ցանկանում աղջիկ ունենալ։ Մի անգամ կինը ասում է, որ երեխա է ունենալու։ երեխան շատ թույլ ու նվազ է ծնվում։ Հայրը որոշում է կնքել երեխային և դրա համար, մեծ որդուն ուղարկում է ջրհորը՝ ջուր բերելու։ Մյուս եղբայրներնել են գնում ջուր բերելու։ Նրանք խանգարում են իրար և այդ պատճառով սափորը գցում են ջրհորը։ Հայրը տեսնում է, որ որդիները ուշանում են, բարկանում է և անիծում, որ նրանք ագռավ դառնան։ Այդ ժամանակ հոր գլխավերևում թռչում են յոթ ագռավներ և հեռանում։ Հայրն ու մայրն շատ են տխրում, բայց ժամանակի ընթացքում հաշտվում են։ Աղջիկը ժամանակի ընթացքում մեծանում է և գեղեցկանում։ Մի օր աղջիկը շրջելիս լսում է, թե ինչպես են հարևանները ասում․

-Ճիշտ է, շա՜տ գեղեցիկ է, բայց եղբայրների դժբախտությոանը պատճառը դարձավ։

Աղջիկը գնում է տուն և ծնողներին հարցնում թե, ու՞ր են իր եղբայրները։ Ծնողները պատմում են եղելությունը։ Աղջիկը որոշում գնալ, գտնել իր յոթ եղբայրներին։ Գիշերը, երբ ծնողները քնում են, աղջիկը վերձնում է ծնողների մատանին, մեկ աթոռ, որ նստի հանգստանա և մեկ հաց։ Գնում է հասնում արևին, բայց արևը շատ արյող է լինում։ Նա գնում է հասնում լուսնին, բայց լուսինը շատ սառը և չարն է լինում։ Աղջիկը գնում է աստղերի մոտ։ Աստղերը շատ բարի և քնքուշ են լինում։ Երբ աղջիկը պատրաստվում էր ճանապարհ ընկնել, աստղերը մի ոսկոր են տալիս և ասում․

-Վերցրո՛ւ այս ոսկորը, այն քեզ պետք կգա, Ապակե սարը բարձրանալու համար։

Աղջիկը հասնում է Ապակե սարին, բայց դարպասը փակ է լինում։ ՈՒզում է հանել ոսկորը,որ բացի դարպասը,  տեսնում է, որ ոսկորը կորցրել է։ Նա կտրում  է, ճկույթը որպես բանալի մտցնում է անցքի մեջ և բացում է դարպասը։ Նրա դիմացն է դուրս գալիս մի թզուկ։ Թզուկը հարցնում է․

— Ի՞նչ է քեզ հարկավոր, ա՛յ աղջիկ։

Աղջիկը ասում․

-Ես եկել եմ իմ եղբայրներին գտնեմ, որոնք ագռավ են դարձել։

Թզուկն ասում է, որ ագռավները շուտով կվերադառնան։

Թզուկը սեղանին դնում է ուտելիք յոթ ափսեով և ջուր՝ յոթ բաժակով։ Աղջիկը ամեն ափսեից ուտում է մեկ գդալ, և խմում է ամեն բաժակից մեկ կում։ Դրսից լսվում է ագռավների թևերի ձայնը։ Նրանք նկատում են, որ իրենց ափսեներից կերել են, իսկ բաժակներից խմել ։ Յոթերորդ ագռավը իր բաժակը ամբողջությամբ է խմում։ Բաժակի միջից մի մատանի է դուրս գալիս։ Եղբայրներից մեկը ասում է․

-Սա մեր ծնողների մատանին է։ -Տա Աստված, մեր քույրը այստեղ լինի։

Քույրը դռան հետևից լսում էր    եղբայրների  խոսակցությունը։ Քույրը այդ ժամանակ ներս է վազում։ Եղբայրները տեսնելով իրենց քրոջը, անմիջապես մարդկային կերպարանք են ստանում։ Եղբայրները ուրախությամբ գրկում են իրենց քրոջը և  միասին վերադառնում են տուն։

 

Գորտ թագավորը կամ Հանրիխ երկաթը

Լինում է,չի լինում մի թագավոր է լինում։ Նա ունենում է երեք աղջիկ։ Նրանք շատ գեղեցիկ են լինում, բայց բոլորից գեղեցիկը երրօրդ աղջիկն է լինում։Մի օր փոքր աղջիկը գնում է ջրհորի մոտ խաղալու։ նա սկսում է խաղալ իր ոսկե գնդակով։ Նա գցում է գնդակը վերև և բռնում։ Խաղալու ընդացքում գնդակը ընկնում է ջրհորը։ Աղջիկը շատ է լաց լինում, շատ արցունք թափում։ Այդ ժամանակ նա մի ձայն է լսում։ Աղջիկը շրջվում է և տեսնում է մի զզվելի գորտի։ Գորտը հարցնում է․

-Ի՞նչ է պատահել, Թագավորի աղջիկ։

Աղջիկը ասում է, որ իր ոսկե գնդակը ընկել է ջրհորը։ Գորտը ասում է․

-Ի՞նչ կտաս, եթե գնդակտ տամ։

Աղջիկը ասում է․

-Ի՞նչ ուզես սիրելի գորտուկ։ -Կարող եմ տալ իմ զգեստները, մարգարիտները, խաղալիքները, նույնիսկ այս գլխիս ոսկե թագը կտամ։

Գորտը ասում է․

-Ինչի՞ս են պետք։

Աղջիկը հարցնում է, իսկ ի՞նչ ես ուզում։

Գորտը ասում է․

-ՈՒզում եմ, որ ընկերներ լինենք։

Աղջիկը ասում է․

-Այո,՝ այո՝, խոստանու՜մ եմ, խոստանու՜մ եմ։ Գորտը անմիջապես սուզվում է ջրհորը և հանում ոսկե գնդակը և գցում է խոտերին։Աղջիկը վերցնում է գնդակը և վազում տուն։ Գորտը գոռում է, գոռում, բայց աղջիկը նրան չի լսում։ Երկրորդ օրը, երբ աղջիկը նստած էր Թագավորի և պալատականների հետ սեղանրի շուրջը, ճաշում էին, մեկել լսվում է դռան թակոցի ձայնը։ Աղջիկը վազում է, բացում դուռը և տեսնում գորտին։Աղջիկը փակում է դուռը և գնում նստում սեղանի մոտ։Թագավորը նկատում է, որ իր աղջիկը շատ է վախեցած։Նա հարցնում է․

-Այդ ո՞վ է, դռան հետևում։ -Չլինի՞ հսկա է եկելե քեզ փախցնելու։

Աղջիկը ասում է, որ մի զզվելի գորտ է։

Թագավորը ասում է, թե ինչ է ուզում գորտն աղջկանից։Աղջիկը պատմում է ամեն ինչ։ Դե, եթե խոսք ես տվել, պետք է կատարես։ Աղջիկը բացում է դուռը և գորտին ներս թողնում։ Գորտը ասում է աղջկան, որ իրեն բարձրացնի իր աթոռի վրա։ Հետո ասում է աղջկան, որ ափսեն մոտ բերի, որ ինքը կարողանա ուտել։ Կշտանալուց հետո, գորտը ասում է աղջկան, որ իրեն տանի իր ննջարանը, որ հանգստանա։ Աղջիկը զզվանքով վերցնում է գորտին և տանելով իր ննջարան , դնում է մի անկյունում։ Գորտը ասում է, որ աղջիկը   իրեն  պառկեցնի իր անկողնում։ Աղջիկը բարկանում է և գորտին հարվածում պատին։ Գորտի կաշին պտրվում է և մի գեղեցիկ տղա է դուրս գալիս միջից։ Թագավորը համաձայնվում է, որ տղան դառնա աղջկա և՛ ընկերը, և՛ ամուսինը։ Հաջորդ օրը, պալատի դիմաց մի շքեղ կառք է կանգնում։ Դա տղայի ծնողներն էին ուղարկել, որպեսզի տղային և աղջկան տաներ իրենց թագավորություն։ Տղայի ծառան՝ Հանրիխն էլ էր եկել։Հավատարիմ Հանրիխը օգնում էր նրանց տեղավորվել կառքում։ Նա շատ ուրախ էր, որ իր տերը ազատվել էր չար վհուկի կախարդանքից։ Մի որոշ ճանապարհ անցնելուց հետո մի ուժգին պայթունի ձայն է լսվում։ Թագավորի տղան շրջվում է ասում․

-Հանրի՛խ, կառքը կոտրվե՞ց։

Հենրիխը պատասխանում է․

-Ո՛չ դա կառքը չէ, դա իմ սրտի երկաթե օղակներն են։Հանրիխը իր  սրտի վրա երեք երկաթե օղակներ էր հագցրել, որպեսզի սիրտը տխրությունից չպայթեր։ Նա շատ էր տխրել, որ իր տերը պետք է ապրեր, ջրհորում՝ գորտերի հետ։

Այդպես ամբողջ ճանապարհին պայթյուններ էր լսվում։ Դա Հանրիխի սիրտն էր ազատվում երկաթե օղակներից։

 

Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփում

Ես՝ Նատալի Եդիգարյանս,սովորում եմ  Հրավային դպրոցի 3.2 դասարանում՝ հեռավար ուսուցմամբ։ Իմ բլոգը բացվել է նոյեմբեր ամսին, ես ունեմ 46 հրապարակում։ Ես  բլոգավար եմ նոյեմբեր ամսից։ Կարողանում եմ իմ բլոգում հրապարակում կատարել՝ նշելով կարգերը՝ մաթեմատիկա, մայրենիի  Ես և շրջակա աշխարհ, բանավոր  մաթեմատիկա,հորինուկներ եմ գրում։ Տիրապետում եմ Paint  նկարչական ծրագրին,որի շնորհիվ նկարում եմ և հրապարկում բլոգում։  Իմ բլոգում կա բանավոր մաթեմատիկայից տրամաբանական խնդիրներ,վարժություններ։

Մաթեմատիկա՝  ես կարողանում եմ լուծել խնդիրներ,հաշվել թվերի քանորդը, թվերը ներկայացնել կարգային գումարելիների գումարի տեսքով,հորինել խնդիրնե,գտնել  երկրաչափական պատկերների P` Պարագիծը,թիվը ներկայացնել տառի և հռոմեական թվի տեսքով: Կարողանում եմ գտնել ճիշտ դատողությունները, գումարել և հանել եռանիշ թվերը։ սովորել եմ աղյուսակ, գումարում, հանում, երկնիշ թվերի բազմապատկում:Read more: Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփում

Սուրբ ծնունդ

Հունվարի 5-ին՝ ժ․ 17.30-ին բոլոր եկեղեցիներում մատուցվում է ճրագալույսի տոնական Սուրբ պատարագ՝ ազդարելով Սուրբ Ծննդյան ավետիսը։Այդ օրը երեկոյան մարդիկ եկեղեցում վառված մոմերը իրենց հետ տուն են տանում և սկսում նշել, Սուրբ Ծնունդը։                             Հունվարի 6-ին՝ ժ․ 11.00-ին բոլոր եկեցիներում մատուցվում է Սուրբ Ծննդյան տոնական Սուրբ պատարագ։Սուրբ պատարագից հետո կատարվում է Ջրօրհնեքի արարողություն։Օրհնված ջուրը բաժանվում է ներկաներին։  Read more: Սուրբ ծնունդ